Αναδημοσίευση: “Η γαλανόλευκη κυματίζει στην κατεχόμενη Ελλάδα”

Βάλτε τους διεφθαρμένους δημοσίους υπαλλήλους – αυτούς που λαδώνονται – να σταματήσουν τον Στόλο της Ελευθερίας. Αυτή ήταν, σε αδρές γραμμές, η «συμβουλή» που έδωσε στον πρωθυπουργό ένα από τα μεγαλύτερα εκδοτικά συγκροτήματα της χώρας, αναπαράγοντας ουσιαστικά τις εντολές που έστελνε το Τελ Αβίβ μέσα από διπλωματικά και δημοσιογραφικά κανάλια.

Και ο πρωθυπουργός υπάκουσε. Ο κρατικός μηχανισμός, για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, κινήθηκε με αξιοθαύμαστη αποτελεσματικότητα. Οι ίδιοι ελεγκτικοί μηχανισμοί, που επιτρέπουν σε μονοπύθμενα να τριγυρνούν σαν ωρολογιακές βόμβες για το περιβάλλον, εντόπισαν τεχνικές ελλείψεις στα σκάφη της ανθρωπιστικής αποστολής. Ο ίδιος υπουργός, που κάποτε λέρωνε το βιογραφικό του με την τραγωδία του Σάμινα, σήμερα ενοχλείται γιατί τα σωσίβια στα ελληνικά σκάφη δεν αναγράφουν σωστά το όνομα του πλοίου.

Παράλληλα, σύμφωνα με τους διοργανωτές του Στόλου της Ελευθερίας, όλες οι ενδείξεις συνηγορούν ότι ειδικές δυνάμεις του Ισραηλινού στρατού έχουν αναπτυχθεί στην ελληνική επικράτεια και πραγματοποιούν επιχειρήσεις δολιοφθοράς θέτοντας σε κίνδυνο όχι μόνο τη ζωή αθώων πολιτών αλλά και το μέλλον της ελληνικής οικονομίας. Η κυβέρνηση, η ΕΥΠ, η αντιτρομοκρατική υπηρεσία και το ΓΕΕΘΑ σφυρίζουν αδιάφορα τη στιγμή που σαμποτέρ επιτίθενται σε ελληνικά πλοία. Ακόμη και η χούντα του Παπαδόπουλου θα είχε αρνηθεί έναν τέτοιο εξευτελισμό (σύμφωνα μάλιστα με ορισμένες θεωρίες, ήταν ακριβώς η άρνηση των συνταγματαρχών να συνδράμουν τις ΗΠΑ και το Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ που επιτάχυνε την ανατροπή τους). Μόνο στα χρόνια του στρατηγού Τσολάκογλου οι κυβερνώντες επέτρεψαν τη δράση ξένων στρατιωτικών δυνάμεων στη χώρα. Ακόμη και αυτοί όμως διαχειρίστηκαν (προδοτικά) μια υπάρχουσα κατάσταση – δεν δημιούργησαν οι ίδιοι τις συνθήκες.

Στο ίδιο μήκος κύματος απάθειας κινήθηκαν και οι αστέρες της δημοσιογραφίας, που σε άλλες περιπτώσεις υστεριάζουν σαν αδιακόρευτες γεροντοκόρες για τις επιπτώσεις που θα έχει στον τουρισμό μια απεργία των λιμενεργατών. Η ενδεχόμενη δράση ξένων σαμποτέρ και ο τερματισμός της ελληνικής ελευθεροπλοϊας με εντολές το Τελ Αβίβ είναι ανεκτά. Το να απεργούν οι Έλληνες λιμενεργάτες είναι ανεπίτρεπτο.
Γενικότερα η υποβάθμιση μια υπόθεσης, όπως ο Στόλος της Ελευθερίας, που απασχολεί εδώ και ημέρες τα διεθνή μέσα ενημέρωσης, δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη δημοσιογραφική «αστοχία». Είναι ένα μιντιακό πραξικόπημα. Τα ίδια μέσα ενημέρωσης που δακρυρροούν κάθε φορά που το CNN δείχνει εικόνες από αντικυβερνητικές διαδηλώσεις στην Ελλάδα, τώρα αποκρύπτουν την έκταση που έχει λάβει το θέμα στο εξωτερικό. Δεν πρόκειται φυσικά για μια γενική παρατήρηση περί της αποτελεσματικότητας και των προθέσεων των ελληνικών ΜΜΕ. Η εναντίον τους κατηγορία μπορεί πλέον να διατυπωθεί με σαφήνεια: Συγκεκριμένοι αρχισυντάκτες και διευθυντές τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών σταθμών, που εκπέμπουν σε δημόσιες συχνότητες, αποκρύπτουν πληροφορίες που αφορούν την εθνική ασφάλεια και την ασφάλεια Ελλήνων πολιτών. Αν η ενδεχόμενη δράση ξένων στρατιωτικών δυνάμεων δεν αποτελεί γι΄ αυτούς είδηση, αποτελεί για εμάς, και θα πρέπει να διεκδικήσουμε να εγκαταλείψουν τις συχνότητες που τους έχουν παραχωρηθεί για να εκτελούν το λειτούργημα της ενημέρωσης των πολιτών.

Ας σταματήσουμε όμως να μεμψιμοιρούμε και ας δούμε την θετική πλευρά των πραγμάτων. Ο κρατικός μηχανισμός λειτουργεί. Η εντολή που έδωσε ο Έλληνας πρωθυπουργός, να απαγορευθεί ο απόπλους μια ανθρωπιστικής αποστολής, εκτελέστηκε με πρωτοφανή αποτελεσματικότητα για τα μέχρι σήμερα δεδομένα του κυβερνητικού έργου – ας μην ξεχνάμε ότι μιλάμε για το μοναδικό πρωθυπουργό στον πλανήτη ο οποίος δεν κατάφερε να επιβάλλει ούτε την απαγόρευση καπνίσματος.
Το πρόβλημα όμως με τον συγκεκριμένο «ηγέτη» και τη συγκεκριμένη κυβέρνηση είναι ότι λειτουργεί με σχετική επάρκεια μόνο όταν λαμβάνει σαφείς εντολές από πολιτικές και οικονομικές ελίτ στην Ελλάδα και το εξωτερικό: Οι ξένες τράπεζες ζήτησαν χρόνο για να πετάξουν το ελληνικό ομολογιακό χρέος στην ΕΚΤ και ο πρωθυπουργός τους τον έδωσε. Το ΔΝΤ ζήτησε να τεθεί σε εφαρμογή το μεγαλύτερο πρόγραμμα ξεπουλήματος δημόσιας περιουσίας στην ελληνική ιστορία και το Μαξίμου υπάκουσε. Οι Έλληνες επιχειρηματίες απαίτησαν επιστροφή στις εργασιακές συνθήκες του 19ου αιώνα και το ΠΑΣΟΚ γύρισε το χρόνο έναν αιώνα πίσω.

Ήταν από την πρώτη στιγμή προφανές ότι η απόλυτη υποταγή και ο δοσιλογισμός της κυβέρνησης και των βουλευτών του κυβερνώντος κόμματος, που παραμένουν σε αυτό, δεν θα περιοριζόταν στην εκχώρηση της οικονομικής πολιτικής. Η κρίση που αντιμετωπίζει η χώρα δεν είναι πλέον μόνο οικονομική… είναι βαθιά πολιτική. Απειλεί την εθνική κυριαρχία και τη δημοκρατία. Όταν οι σύμμαχοί μας στις Βρυξέλλες άρχισαν να στέλνουν τοποτηρητές για να ελέγχουν τα σημαντικότερα υπουργεία της χώρας γιατί να μην έχουν και οι στρατηγικοί μας σύμμαχοι το δικαίωμα να στέλνουν ειδικές ομάδες υποβρυχίων καταστροφών;

Η δικαιολογία ότι η συγκεκριμένη κυβέρνηση μπορεί να αποκαλείται εσαεί δημοκρατική, επειδή ήρθε στην εξουσία με εκλογές, είναι τόσο σαθρή που αποφεύγουν να την επικαλούνται ακόμη και οι «ενσωματωμένοι» δημοσιογράφοι του Μαξίμου. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι και ο Χίτλερ με εκλογές ήρθε στην εξουσία.  (Προφανώς το παράδειγμα δίνεται μόνο χάριν της λογικής του επιχειρήματος – δεν πιστεύω ότι ο Γ.Παπανδρέου μπορεί να συγκριθεί με τον Χίτλερ, μεταξύ άλλων γιατί δεν πληροί τις προϋποθέσεις γι΄ αυτό που ο Μαξ Βέμπερ αποκαλούσε “χαρισματική ηγεσία”).
Σε κάθε περίπτωση είναι βέβαιο ότι η κυβέρνηση και ο ίδιος ο πρωθυπουργός δεν έχουν πει την τελευταία τους λέξη. Γνωρίζουν φυσικά ότι το τέλος τους πλησιάζει. Δέχονται συνεχείς ταπεινώσεις ακόμη και από το Ισραήλ (το οποίο σε κάθε ευκαιρία εξευτελίζει προσωπικά τον πρωθυπουργό αφήνοντας να διαρρεύσει ότι οι εντολές για τον αποκλεισμό του στόλου δόθηκαν από το Τελ Αβίβ). Παρόλα αυτά η κυβέρνηση δείχνει ότι είναι διατεθειμένη να συνεχίσει το έργο της προωθώντας ακόμη πιο καταστροφικές αποφάσεις.

Το γεγονός ότι ο κ. Παπανδρέου λειτουργεί αποτελεσματικά μόνο σαν εντολοδόχος οικονομικών και πολιτικών κέντρων στην Ουάσινγκτον τις Βρυξέλλες, το Τελ Αβίβ αλλά και την Αθήνα, δεν τον καθιστά λιγότερο επικίνδυνο. Από το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου αρκετά πολιτικά συστήματα σε όλο τον κόσμο επέλεγαν τους λιγότερο ικανούς πολιτικούς για να διαχειριστούν καταστάσεις έκτακτης ανάγκης. Ο μέθυσος Γιέλτσιν έγινε συνώνυμο του ολοκληρωτικού ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας στην πρώην ΕΣΣΔ. Ο διανοητικά ανεπαρκής Τζορτζ Μπους κλήθηκε να κυβερνήσει όταν οι νεοσυντηρητικοί οργάνωναν την παγκόσμια σταυροφορία για τον έλεγχο των ενεργειακών πηγών του πλανήτη. Έτσι και ο Γιώργος Παπανδρέου βρέθηκε στην εξουσία όταν το σύστημα απαιτούσε έναν άβουλο πολιτικό ο οποίος θα λάμβανε το χρίσμα του κόμματός του «κληρονομικώ δικαίω», για να προωθήσει τη μεγαλύτερη επίθεση εναντίον των εργασιακών και κοινωνικών δικαιωμάτων.
Το να παρουσιάζεις βέβαια περιορισμένες ικανότητες σε στιγμές κρίσης δεν αποτελεί δικαιολογία. Ο Βίκτωρ Ουγκό έλεγε ότι είναι καλύτερα να έχεις μια έξυπνη κόλαση παρά έναν ηλίθιο παράδεισο. Αυτό όμως που κανένας λαός και κανένας πολιτισμός δεν ανέχτηκε είναι μια ηλίθια κόλαση.

Μια ματιά στο San Remo Manual on International Law Applicable to Armed Conflicts at Sea, 12 June 1994

Ως μέρος των συζητήσεων για τη νομιμότητα της Ισραηλινής στρατιωτικής επίθεσης σε διεθνή ύδατα εναντίον των πλοίων της ανθρωπιστικής νηοπομπής για την άρση του ναυτικού αποκλεισμού της Λωρίδας της Γάζας, έχει γίνει λόγος για τη νομική θεμελίωση της συγκεκριμένης ενέργειας εν μέρει στο San Remo Manual on International Law Applicable to Armed Conflicts at Sea[1] καθώς και σε γεγονότα που εμπλέκουν το Αμερικανικό[2] και Βρετανικό ναυτικό και θέτουν προηγούμενο για την κρίση του συγκεκριμένου περιστατικού.

Χωρίς να φέρω την ιδιότητα του νομικού ή την σχετική νομική παιδεία, διάβασα προσεκτικά τις διατάξεις του συγκεκριμένου εγχειριδίου και κατέληξα στο συμπέρασμα ότι δεν μπορεί να στηριχτεί επ’ αυτού και να δικαιολογηθεί νομικά η επιδρομή των ειδικών δυνάμεων του πολεμικού ναυτικού του Ισραήλ στα πλοία του στολίσκου ανθρωπιστικής βοήθειας κι εναντίον των επιβατών τους σε διεθνή ύδατα.

Με αναφορές στις διατάξεις του νομικού κειμένου και στο περιεχόμενό τους, θα προσπαθήσω να καταδείξω την αναντιστοιχία μεταξύ των τραγικών γεγονότων, καθώς και της κατάστασης στην Γάζα και των προβλέψεων του εγχειριδίου:

– Καταρχάς, το εγχειρίδιο ρητώς αφορά ένοπλες συγκρούσεις στη θάλασσα μεταξύ ορισμένων μερών που εμπλέκονται σ’ αυτές (εισαγωγή και άρθρο 1).

Όμως, στη συγκεκριμένη περίπτωση δεν έχουμε εχθροπραξίες μεταξύ αντίπαλων μερών και κυρίως δεν έχουμε κήρυξη πολέμου ή εμπόλεμη κατάσταση στη διάρκεια της οποίας έλαβε χώρα η επίθεση στη νηοπομπή, ενώ οι αποδέκτες της επίθεσης δεν μπορούν εν προκειμένω να θεωρηθούν ως το έτερο μέλος μιας σύρραξης που εγκαινιάστηκε με αυτή την επίθεση.

– Σύμφωνα με τις διατάξεις του εγχειριδίου που αφορούν τις προβλεπόμενες περιοχές διεξαγωγής των εχθροπραξιών τα διεθνή ύδατα συνιστούν τέτοια περιοχή (άρθρα 10-12).

Τα άρθρα, όμως, αυτά αφορούν ακριβώς τις εχθροπραξίες μεταξύ των εμπόλεμων μερών κι όχι επιθέσεις εναντίον «ουδέτερων» μερών, μη στρατιωτικών στόχων ή πολιτικών/εμπορικών πλοίων, ουδέτερων ή εχθρικών (υπάρχουν προϋποθέσεις για επιθέσεις εναντίον μη-στρατιωτικών, εμπορικών πλοίων του εχθρού, αλλά δεν αφορούν τη συγκεκριμένη περίπτωση).

– Όλες οι διατάξεις ανθρωπιστικού δικαίου – συμπεριλαμβανομένων κι αυτών που δεν συνιστούν μέρος του εγχειριδίου- συνεχίζουν να ισχύουν και δεν περιορίζονται από τις περιλαμβανόμενες σ’ αυτό διατάξεις (άρθρα 3, 6, 9).

– Κατά τις επιθέσεις ή τις εχθρικές ενέργειές τους τα εμπόλεμα μέλη έχουν υποχρέωση να στοχεύουν μόνο στρατιωτικούς στόχους, να διακρίνουν μεταξύ μαχόμενων και πολιτών, προστατευόμενων προσώπων καθώς και αντικειμένων που εξαιρούνται ή/και δεν συνιστούν στρατιωτικούς στόχους. Επίσης πρέπει να επιλέγουν στόχους και να τους πλήττουν με τρόπο που να μην προκαλούν μη αναγκαία δεινά, θανάτους ή τραυματισμούς ή ζημιές δυσανάλογες με το άμεσο και σαφή στόχο τους. Έχουν υποχρέωση να ερευνούν όλες τις σχετικές πληροφορίες και να μην προβαίνουν σε εχθρικές ενέργειες αν αυτές οι αναμένεται να παραβιάσουν τις ανωτέρω αρχές (εν πολλοίς άρθρα 38-46).

Στην περίπτωση αυτή, η βία που χρησιμοποιήθηκε από τον Ισραηλινό στρατό για τον έλεγχο των σκαφών ήταν δυσανάλογη, οι συνέπειές της σε θανάτους και τραυματισμούς υπερβάλλουσες και μη αναγκαίες (υπάρχουν αρκετές μαρτυρίες για τη στόχευση ανθρώπων που δεν απείλησαν σε καμία στιγμή και με κανένα τρόπο τους επιτιθέμενους, καθώς και για τη κακομεταχείρισή τους).

– Ακόμη και στην σαφώς ορισμένη περίπτωση των εχθρικών σκαφών, εκείνα που φέρουν ανθρωπιστική βοήθεια εξαιρούνται απόλυτα από τους στρατιωτικούς στόχους (άρθρο 47).

– Ακόμη και στην περίπτωση των εχθρικών εμπορικών σκαφών που, ενώ εν γένει αποκλείονται ως στρατιωτικοί στόχοι, υπό προϋποθέσεις μπορούν να αναγνωριστούν ως τέτοιοι, η ύπαρξη όπλων προσωπικού που μπορεί να φέρουν οι επιβάτες για την άμυνά τους ενάντια σε πειρατεία, δεν νομιμοποιεί τη στόχευσή τους (άρθρο 60).

Συνεπώς, ακόμη και στην περίπτωση που οι Ισραηλινοί έβρισκαν κατεξοχήν στρατιωτικά όπλα στο πλοίο – που δεν βρήκαν – αυτό δεν θα δικαιολογούσε την επίθεση.

– Στην περίπτωση που ένα ουδέτερο εμπορικό πλοίο φέρει όπλα που μπορούν να καταφέρουν πλήγμα, δεν αρκεί αυτό για να καταστούν στρατιωτικοί στόχοι. (άρθρο 69).

Και πάλι δεν ισχύει για την προκειμένη περίπτωση, αλλά καταδεικνύει την αναντιστοιχία.

Το πιο καίριο κομμάτι της επιχειρηματολογίας των Ισραηλινών για τη νομιμότητα της στρατιωτικής επιδρομής στην ανθρωπιστική νηοπομπή σε διεθνή ύδατα αφορά το άρθρο 67 του 5 κεφαλαίου του 3ου τμήματος του εγχειριδίου.
Οι διατάξεις του όμως δεν ισχύουν στην συγκεκριμένη περίπτωση γιατί:

– Αναφέρεται τόσο το κεφάλαιο όσο και το άρθρο αυτό σαφώς και ρητά σε «εμπορικά πλοία ουδέτερων μερών” – “neutral merchant vessels (and civil aircraft)”

Ο ορισμός αυτής της κατηγορίας των σκαφών είναι σαφής και δεν περιλαμβάνει πλοία ανθρωπιστικής βοήθειας «εμπορικό σκάφος σημαίνει ένα σκάφος, μη πολεμικό σκάφος, ένα βοηθητικό σκάφος, ή ένα κρατικό σκάφος όπως τελωνειακό ή αστυνομικό σκάφος, το οποίο επιδίδεται σε εμπορική ή ιδιωτική υπηρεσία” (άρθρο 13).:

— Δεν υπάρχει καμία εξαίρεση για τα σκάφη που φέρουν ανθρωπιστική βοήθεια, ώστε να καταστούν πολεμικοί στόχοι, είτε τα σκάφη είναι εχθρικά είτε ουδέτερα στην σύγκρουση.

Η αρχική κατηγοριοποίηση των σκαφών αναιρεί την αντιστοιχία, αλλά ας δούμε και τις υποπεριπτώσεις:

- ένα Ουδέτερο Εμπορικό σκάφος μπορεί να γίνει στόχος εάν

i) Σπάει Εμπόλεμο Αποκλεισμό (άρθρο 67a).

ii) Αν υπάρχουν Εύλογες Βάσεις/ενδείξεις ότι φέρουν μάχιμες μονάδες ή πολεμικό υλικό (άρθρο 67a, 67f)

Ως προς το:

ii) Τέτοιες ενδείξεις δεν υπάρχουν, τα πλοία είχαν ελεγχθεί στα λιμάνια όπου είχαν φορτωθεί οι προμήθειες για τυχόν παρουσία στρατιωτικού υλικού, ενώ δεν υπήρξαν ούτε υπόνοιες ούτε κατηγορίες ότι φέρουν «εχθρικά στρατεύματα».
ii) Για τον αποκλεισμό, το εγχειρίδιο τον αναγνωρίζει και τον προσδιορίζει ως μέθοδο πολέμου (2ο κεφάλαιο 4ου τμήματος).

Όμως, στον βαθμό που γνωρίζω, δεν έχει προσδιοριστεί η διάρκεια του αποκλεισμού, όπως απαιτείται ρητά από τις διατάξεις (άρθρο 94).

– Ορίζεται ρητά ότι απαγορεύεται η κήρυξη αποκλεισμού εάν:

i) έχει ως σκοπό να οδηγήσει τον άμαχο πληθυσμό σε πείνα και σε στέρηση θεμελιωδών για την επιβίωσή του αντικειμένων (άρθρο 102α).

ii) οι συνέπειες του αποκλεισμού είναι – ή αναμένονται να είναι – υπερβολικές σε σχέση με τον συγκεκριμένο και άμεσο στρατιωτικό πλεονέκτημα που προκύπτει από την εφαρμογή του (άρθρο 102β).

Ο Ισραηλινός αποκλεισμός της Γάζας έχει προσδιοριστεί τόσο από τις διεθνείς οργανώσεις όσο και από το συμβούλιο ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ ως «παράνομος» κι ως «μορφή συλλογικής τιμωρίας», πως έχει επιφέρει σχεδόν απόλυτη εξάρτηση από την ανθρωπιστική βοήθεια, πως το 80% των κατοίκων της περιοχής ζουν κάτω από το όριο της φτώχειας, πως το 42% είναι άνεργοι, πως το 70% υπόκειται σε διατροφική ανασφάλεια, πως η ανθρωπιστική βοήθεια που προσφέρεται είναι κατά πολύ λιγότερη από την αναγκαία, πως έχει μειωθεί δραστικά τα τελευταία χρόνια, ενώ το εμπάργκο σε πολλά προϊόντα όπως οικοδομικά υλικά, πλήττει ιδιαίτερα τις συνθήκες διαβίωσης των κατοίκων – ειδικά από τη Σφαγή του 2008-2009 και τις μαζικές καταστροφές σε επιχειρήσεις και οικίες από τους βομβαρδισμούς, που καταδίκασαν μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού να μένει μόνιμα σε κατασκηνώσεις, να φιλοξενείται σε συγγενείς και φίλους ή να πληρώνει (ακριβό) ενοίκιο ή να μένει άστεγο, ενώ αναγκαίες υποδομές όπως υπόνομοι δεν μπορούν να κατασκευασθούν[3].

– Εάν ο άμαχος πληθυσμός αντιμετωπίζει ελλείψεις σε φαγητό ή άλλες αναγκαίες προμήθειες, η εμπόλεμη πλευρά που έχει επιβάλλει τον αποκλεισμό οφείλει να επιτρέψει την ελεύθερη διέλευση τροφίμων και προμηθειών (άρθρο 103).

– Η έκταση, η διάρκεια, η τοποθεσία και τα μέτρα αποκλεισμού δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν αυτό που αυστηρά ορίζουν οι αρχές της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας (άρθρο 106β).

Από τα παραπάνω προκύπτει συνολικά και στις επιμέρους σχετικές αναφορές, πως το Ισραήλ δεν είχε καμία δικαιοδοσία ή νομιμοποίηση να διατάξει μια αιματηρή και βίαιη επιδρομή σε διεθνή ύδατα εναντίον πλοίων  ευρωπαϊκών, αμερικανικών και τουρκικών ανθρωπιστικών οργανώσεων που μεταφέρουν αναγκαίες προμήθειες για τον άμαχο πληθυσμό της Γάζας στα πλαίσια ενός αποκλεισμού χωρίς καθορισμένη περίοδο ισχύος, που πρακτικά ισχύει 43 χρόνια και έχει ενταθεί από το 2007 σε εξαντλητικό επίπεδο ενώ ταυτόχρονα παραβιάζει και τις ανθρωπιστικές διατάξεις εφαρμογής και τήρησής του.

---

[1] http://www.icrc.org/ihl.nsf/FULL/560?OpenDocument

[2] Αναφορά γίνεται στην «καραντίνα» που επέβαλε το Αμερικανικό πολεμικό ναυτικό στη Κούβα τον Οκτώβρη του 1962 για την μη παράδοση και εγκατάσταση βαλλιστικών πυραύλων μεσαίου βεληνεκούς από την Σοβιετική Ένωση στο νησί, που θα έθετε νέους όρους διαπραγμάτευσης μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων του Ψυχρού πολέμου. Βλ. http://en.wikipedia.org/wiki/Cuban_Missile_Crisis

[3] http://mideast.foreignpolicy.com/posts/2010/06/03/what_exactly_is_the_blockade_of_gaza